Bliskie relacje- jak się w nich zachowujemy? W poprzedniej części artykułu zaczęliśmy odpowiadać sobie na to pytanie. Rozmawialiśmy o skrypcie życiowym i kontraście między bliskością, a niezależnością. Jeśli go nie przeczytałeś/aś- zacznij proszę od niego, a później wróć tutaj. Dzisiaj pochylimy się na sposobach wyjścia ze skryptu, aby nauczyć się zawierać bliskie relacje z ludźmi.

Bliskość w dorosłości

W dorosłości i w późniejszych relacjach często staramy się funkcjonować inaczej i czasem, bardziej lub mniej świadomie, staramy się uwolnić ze starych schematów, nie powielać ich. Większość z nas mówi sobie “nie będę jak moi rodzice, nie popełnię tych samych błędów” albo “właśnie zmieniłem szkołę/zaczynam studia, poznam nowych ludzi i tym razem będzie inaczej”, po czym nie orientując się nawet, w którym momencie lądujemy w tym samym, dobrze znanym położeniu. Jest to związane właśnie z nieświadomym oddziaływaniem naszego skryptu, który powoduje, że realizujemy ten sam plan.

Jak nauczyć się zawierać bliskie relacje?

Tak jak wspomniałam powyżej, jednym ze sposobów wyjścia ze skryptu jest dążenie do autonomii. Według Erica Berna składają się na nią trzy elementy:

• spontaniczność,
• świadomość,
• intymność.

Świadomość

Świadomość rozumiana jest jako możliwość jasnego postrzegania otaczającej rzeczywistości, świadomego rozpoznawania zdarzeń zewnętrznych i wewnętrznych przeżyć, możliwość pełnej obecności w świecie tu i teraz, rozumienie własnych emocji i uczuć, pojawiających się w odpowiedzi na aktualną sytuację, a nie tych związanych z przeszłymi reakcjami emocjonalnymi. W kontekście funkcjonowania w bardziej autonomicznym związku warto zadać sobie kilka pytań:

• jak rozumiem tą relację i swoją rolę w niej,
• jak rozumiem rolę drugiej osoby (jakie potrzeby są możliwe do zaspokojenia w tej relacji a jakie w innych),
• co jest celem tego, że jesteśmy w tej relacji,
• co sprawia, że jesteśmy odrębni oraz czy dobrze sytuujemy swoje granice.

Spontaniczność

Spontaniczność rozumiana jest jako zdolność do różnorodnego reagowania. W kontekście tworzenia relacji bardziej autonomicznych, a mniej opartych na skrypcie warto zastanowić się:

• czy to ja decyduję co myślę, jak się zachowuję, co przeżywam i w jaki sposób wyrażam to w tej relacji,
• czy decyduję się o czymś powiedzieć czy zachować to dla siebie,
• czy mam równowagę w tym co mówię, jak mówię i czy w ogóle mówię.

Specyficzne dla spontaniczności jest również to, że mamy możliwość decydowania o tym za każdym razem, a nie jest raz na zawsze podjęta decyzja.

Intymność

Intymność odnosi się do zdolności wchodzenia w otwartą, swobodną, opartą na zaufaniu relację z drugim człowiekiem, a w niej bezpośredniego wyrażania swoich potrzeb, uczuć, negatywnych i pozytywnych myśli, również dotyczących tej relacji i uzyskania akceptacji. Warto jednak zaznaczyć, że autonomia jest stanem idealnym, więc w naszych przeżyciach będziemy haczyć o rzeczy z przeszłości, ale w intymności możemy o tym porozmawiać z drugą stroną. Pokazujemy wtedy, że to, co się dzieje w tym momencie nie dotyczy bezpośrednio tej relacji, ale jakiejś sytuacji z przeszłości, na co nie koniecznie mamy szansę zareagować, ale druga osoba może znaleźć jakieś rozwiązanie np. przestać podnosić głos.

Bliskie czy niezależne? Podsumowanie

Na zakończenie pragnę dodać, że proces dążenia do autonomii i wychodzenia poza skrypt jest często trudną i skomplikowaną podróżą, w której często wracamy na utrwalone ścieżki. Czasem możemy być tego nieświadomi. Bliskie relacje to proces- możemy powielać te same schematy i krążyć w koło, jednocześnie ciągle mając nadzieję, że tym razem będzie inaczej. W związku z tym w tym miejscu chciałabym Cię zachęcić do zadania sobie pewnego pytania. Czy na przykład czytając różne materiały z zakresu psychologii jest to związane tylko z samym Twoim zainteresowaniem tematyką czy właśnie w ten sposób realizujesz swój skrypt i zakaz na nie bycie blisko, mówiąc sobie “ja dam radę sam/sama, inni nie są w stanie mi pomóc”?. W tym drugim wypadku warto zastanowić się nad kontaktem z profesjonalistą, by przyjrzeć się skryptowi i dać sobie szansę na dążenie do autonomicznej bliskości z drugą osobą. Na początek w relacji terapeutycznej.

Bibliografia:
1) Joines, V, Stewart, I. (2016). Analiza transakcyjna dzisiaj. Poznań: Rebis
2) Berne, E. (2018). Dzień dobry…i co dalej. Poznań: Rebis